Trẻ sơ sinh bị vàng da do sữa mẹ: Nguyên nhân và cách điều trị


Vàng da ở trẻ sơ sinh là bệnh gì?

Vàng da ở trẻ sơ sinh là tình trạng tăng bilirubin gián tiếp rất hay gặp. Theo thống kê, có tới 25 – 30% trẻ sinh đủ tháng và đa số trẻ sinh non gặp phải tình trạng này. Bệnh chủ yếu thường xuất hiện trong tháng tuổi đầu tiên

Bệnh vàng da thường ở mức độ nhé (vàng da sinh lý), tuy nhiên, có thể tiến triển nặng (vàng da bệnh lý), mặc dù trường hợp này rất ít. Một số hiếm trường hợp xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh (vàng da nhân). Hậu quả của biến chứng là do bilirubin gián tiếp thấm vào não, trẻ sẽ tử vong hoặc bị bại não suốt đời

Bệnh về da thường gặp ở trẻ

Vàng da có phải do sữa mẹ

Nhiều trẻ bú mẹ hoàn toàn không bị thiếu máu hay nhiễm khuẩn, xét nghiệm phân và nước tiểu bình thường, có thể nghĩ tới trường hợp trẻ vàng da do sữa mẹ.

Nguyên nhân là do trong sữa của một số bà mẹ có chứa chất Pregnan 3a 20b- diol (dẫn chất nội tiết tố của mẹ truyền qua sữa) gây ức chế men Glucuronyl Transferase ở gan, tăng axit béo tự do, dẫn tới sự ngăn cản kết hợp Bilirubin. Các axit béo này qua màng ruột đến gan gây ức chế sự thành lập protein Z của men Ligandin và men Glucuronyl Transferase làm tăng Bilirubin máu. Đun nóng sữa mẹ ở nhiệt độ 560C sẽ phá huỷ được men Lipoprotein Lipase.

Tỉ lệ trẻ mắc vàng da do sữa mẹ là 1/200, thường gặp ở 10% bà cho cho con bú và 70% bà mẹ sinh con lần đầu bú mẹ bị vàng da.

vang da do sua me 2

Vàng da do sữa mẹ có nguy hiểm không?

Vàng da do sữa mẹ thường xuất hiện vào ngày thứ 5 sau sinh, kéo dài khoảng 4 – 6 tuần. Sau khoảng thời gian này, trẻ sẽ hết vàng da do sự cân bằng nội tiết của mẹ. Vàng da do sữa mẹ xảy ra ở trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn, thể trạng tốt, bụ bẫm và không ảnh hưởng đến phát triển thần kinh của trẻ

Tuy nhiên, cần phân biệt vàng da sinh lý với vàng da do sữa mẹ. Vàng gia sinh lý xuất hiện trong 24h đầu sau sinh, tồn tại đến 1 tuần, kèm theo tình trạng trẻ ngủ lịm, bú kém,… cần phải cho trẻ đi khám ngay

Chẩn đoán trẻ sơ sinh bị vàng da do sữa mẹ như thế nào?

Việc chẩn đoán vàng da do sữa mẹ ở giai đoạn đầu rất dễ nhầm lẫn với vàng da sinh lý. Với những trẻ không bị nhiễm khuẩn, thiếu máu, không có sự bất đồng nhóm máu mẹ con, gan, lách, phân và nước tiểu bình thường, nếu sau 7 – 10 ngày trẻ không hết vàng da thì hãy nghĩ tới nguyên nhân do sữa mẹ

Ngoài ra, có thể dựa vào tiền sử, 70% bà mẹ có con lần trước bú sữa mẹ bị vàng da và định lượng Bilirubin máu tăng trên 15% (256 mmol/l) và tăng Bilirubin gián tiếp. Sau 12 giờ  hoặc 18, 24 giờ trẻ không bú mẹ nếu Bilirubin máu giảm xuống thì chẩn đoán là vàng da do sữa mẹ. Nếu Bilirubin máu không giảm khi trẻ không bú mẹ thì nguyên nhân vàng da chắc chắn là không phải do sữa mẹ.

Trong thời gian trẻ ngừng bú mẹ để làm xét nghiệm chẩn đoán thì nên cho trẻ bú trực ở những bà mẹ có con không bị vàng da hoặc ăn sữa nhân tạo, nhưng bà mẹ cần vắt sữa để duy trì sự tạo sữa.

Cách điều trị vàng da do sữa mẹ

Nếu trẻ bị vàng da nặng, Bilirubin gián tiếp tăng từ 15,8mg%- 17,6mg% (270- 300 mmol/l) thì sử dụng ánh sáng trị liệu, chiếu đèn trong vòng 24-48 giờ.

Vàng da ở trẻ sơ sinh là bệnh gì?

Vàng da ở trẻ sơ sinh là tình trạng tăng bilirubin gián tiếp rất hay gặp. Theo thống kê, có tới 25 – 30% trẻ sinh đủ tháng và đa số trẻ sinh non gặp phải tình trạng này. Bệnh chủ yếu thường xuất hiện trong tháng tuổi đầu tiên

Bệnh vàng da thường ở mức độ nhé (vàng da sinh lý), tuy nhiên, có thể tiến triển nặng (vàng da bệnh lý), mặc dù trường hợp này rất ít. Một số hiếm trường hợp xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh (vàng da nhân). Hậu quả của biến chứng là do bilirubin gián tiếp thấm vào não, trẻ sẽ tử vong hoặc bị bại não suốt đời

Vàng da có phải do sữa mẹ

Nhiều trẻ bú mẹ hoàn toàn không bị thiếu máu hay nhiễm khuẩn, xét nghiệm phân và nước tiểu bình thường, có thể nghĩ tới trường hợp trẻ vàng da do sữa mẹ.

Nguyên nhân là do trong sữa của một số bà mẹ có chứa chất Pregnan 3a 20b- diol (dẫn chất nội tiết tố của mẹ truyền qua sữa) gây ức chế men Glucuronyl Transferase ở gan, tăng axit béo tự do, dẫn tới sự ngăn cản kết hợp Bilirubin. Các axit béo này qua màng ruột đến gan gây ức chế sự thành lập protein Z của men Ligandin và men Glucuronyl Transferase làm tăng Bilirubin máu. Đun nóng sữa mẹ ở nhiệt độ 560C sẽ phá huỷ được men Lipoprotein Lipase.

Tỉ lệ trẻ mắc vàng da do sữa mẹ là 1/200, thường gặp ở 10% bà cho cho con bú và 70% bà mẹ sinh con lần đầu bú mẹ bị vàng da.

Vàng da do sữa mẹ có nguy hiểm không?

Vàng da do sữa mẹ thường xuất hiện vào ngày thứ 5 sau sinh, kéo dài khoảng 4 – 6 tuần. Sau khoảng thời gian này, trẻ sẽ hết vàng da do sự cân bằng nội tiết của mẹ. Vàng da do sữa mẹ xảy ra ở trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn, thể trạng tốt, bụ bẫm và không ảnh hưởng đến phát triển thần kinh của trẻ

Tuy nhiên, cần phân biệt vàng da sinh lý với vàng da do sữa mẹ. Vàng gia sinh lý xuất hiện trong 24h đầu sau sinh, tồn tại đến 1 tuần, kèm theo tình trạng trẻ ngủ lịm, bú kém,… cần phải cho trẻ đi khám ngay

Chẩn đoán trẻ sơ sinh bị vàng da do sữa mẹ như thế nào?

Việc chẩn đoán vàng da do sữa mẹ ở giai đoạn đầu rất dễ nhầm lẫn với vàng da sinh lý. Với những trẻ không bị nhiễm khuẩn, thiếu máu, không có sự bất đồng nhóm máu mẹ con, gan, lách, phân và nước tiểu bình thường, nếu sau 7 – 10 ngày trẻ không hết vàng da thì hãy nghĩ tới nguyên nhân do sữa mẹ

Ngoài ra, có thể dựa vào tiền sử, 70% bà mẹ có con lần trước bú sữa mẹ bị vàng da và định lượng Bilirubin máu tăng trên 15% (256 mmol/l) và tăng Bilirubin gián tiếp. Sau 12 giờ  hoặc 18, 24 giờ trẻ không bú mẹ nếu Bilirubin máu giảm xuống thì chẩn đoán là vàng da do sữa mẹ. Nếu Bilirubin máu không giảm khi trẻ không bú mẹ thì nguyên nhân vàng da chắc chắn là không phải do sữa mẹ.

Trong thời gian trẻ ngừng bú mẹ để làm xét nghiệm chẩn đoán thì nên cho trẻ bú trực ở những bà mẹ có con không bị vàng da hoặc ăn sữa nhân tạo, nhưng bà mẹ cần vắt sữa để duy trì sự tạo sữa.

Cách điều trị vàng da do sữa mẹ

Nếu trẻ bị vàng da nặng, Bilirubin gián tiếp tăng từ 15,8mg%- 17,6mg% (270- 300 mmol/l) thì sử dụng ánh sáng trị liệu, chiếu đèn trong vòng 24-48 giờ.